Romantische liefde is overgave

Half januari 2016 ben ik met mijn lief naar een voorstelling van Wende (Snijders) geweest. Dit keer speelde zij samen met het Amsterdam Sinfonietta. Het thema van de uitvoering was romantische liefde. Wende vertelt daarin samen met het fabuleuze strijkersorkest haar verhaal wat de liefde voor haar betekent. Aan het einde van de voorstelling stelde ze het publiek de vraag hoe het nu verder moet met de liefde? Deze vraag wekte mijn aandacht waardoor ik dit stuk heb geschreven.

Het eerste wat in mij opkwam toen Wende de vraag stelde was ‘doorgaan’. Na enkele ogenblikken besefte ik me dat dit vooral niet om de liefde ging, maar dat ik niet wilde dat ze zou stoppen met de voorstelling. En aan de oorverdovende en oneindige ovatie te horen dacht niet alleen ik er zo over.

Gelukkig waren er nog twee toegiften, waarvan de laatste mij, zoals al eerder gebeurd is met dit lied, vol in mijn hart trof. Het laatste lied was de gezongen versie van het gedicht ‘Als de liefde niet bestond’ van Toon Hermans. Dit is voor mij een van de mooiste gedichten die ik ken, vooral vanuit haar eenvoud, en wat dan ook nog eens wordt gezongen door de beste zangeres die er in mijn wereld bestaat.

Maar goed, terug naar Wende’s vraag. Het woord doorgaan sloeg dus niet op hoe het nu verder moest met de liefde. Wat er bij mij opkomt als ik aan liefde denk is een ander woord. ‘Overgave’. Overgave is een mooi woord in de Nederlandse taal.

Als je naar de betekenis zoekt van het woord overgave, kom je op diverse verschillende definities uit. Als je nog wat verder gaat kun je het woord ook nog splitsen en vervoegen. Hierna beschrijf ik een aantal van deze betekenissen die in ieder geval met mij wat doen.

  • Opgeven van de strijd – onvoorwaardelijke overgave aan de tegenstander

Deze definitie kun je wat mij betreft betrekken op de liefde. Ultimo gaat dit wat mij betreft over geven en nemen en over je eigen grensbesef. Je wordt verliefd op iemand en die verliefdheid is in de eerste plaats een soort overval. Het gebeurt/overkomt je en de ‘dader’ is een ander mens. ‘Doet’ die ander iets met opzet, waardoor het gevoel van verliefdheid bij jou opkomt? Verrast het je? Is het fijn? Is het spannend? Wil je het onderzoeken en verklaren? Hoe komt het? Dat is een zoektocht. En weet je wat, als snel heb je die andere persoon nodig om je onderzoek te kunnen voltooien. Voelt hij of zij zich hetzelfde als jij? Wil je dat graag? Wie is het dan? Krijg respons van de ander? En als het dan wederzijds is, dan begint het pas! Het verkennen en ontdekken van elkaar. Jezelf laten zien zoals je bent, met al je goede en slechte kanten. Wat vindt die ander daar van? Wat vind ik van die ander als die zich opent voor mij? Wat geef ik en wat neem ik? Hoe bewaak ik mijn grenzen? Met strijd of geef ik mij over aan de tegenstander dan wel medestander? En onder welke voorwaarden dan?

  • Toewijding – vol overgave jezelf geven aan de ander

Wat mij betreft geldt deze uitleg volledig voor de liefde. Je bent verliefd en bouwt een relatie op die gestoeld is op liefde; wederzijdse liefde voor elkaar. Je wilt samen verder. Je geeft je volledig over aan de ander. Nagenoeg onvoorwaardelijk…

  • Over-gave – het gaat over de gave van jou aan de ander

Wat geef je aan de ander om je liefde te tonen en lukt je dat ook? Hier wil ik graag twee aspecten belichten. De gave, het talent dat je als mens hebt gekregen om de ander lief te hebben en de gave, het cadeau dat je de ander wilt geven.

Het talent van liefhebben heeft, zoals ik het graag wil geloven, iedereen gekregen van moeder natuur. In die context kan iedereen zichzelf de opdracht kan geven om dit talent te ontwikkelen. Enerzijds om jezelf lief te hebben en anderzijds om de ander lief te hebben. In het laatste geval deel je jouw liefde met een ander, waardoor jouw gevoel van geluk groeit. Onder het mom van “Als je kunt delen, kun je vermenigvuldigen”.

Het cadeau dat je vanuit liefde aan de ander geeft kun je zien als dat je jezelf volledig aan de ander geeft; de onvoorwaardelijke liefde. Het risico dat je in dat geval misschien kunt lopen is dat de ander jou niet volledig aanneemt. Misschien omdat de ander enkel jouw goede kanten wil krijgen en jouw slechte kant er liever niet bij neemt of gewoon omdat het teveel voor hem of haar is. De keerzijde van dit alles is dat jij tegelijkertijd de ander bent voor je geliefde, dus dit voorgaande geldt zowel voor jou als voor je geliefde.

  • Overgeven (aan)

Als laatste uitleg nog even kort over het werkwoord overgeven. Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat ‘overgeven aan’ de actie is die je steeds uitvoert om bovenstaande te realiseren.

Een andere, meer problematische, uitleg van overgeven is dat je de acties en initiatieven aan de ander laat; je besteedt het als het ware uit aan je geliefde. Dat kan zijn omdat je het allemaal maar een gedoe vindt of omdat je jezelf gewonnen geeft aan de ander, je geeft de hoop of de strijd op. Daarmee wordt de liefdesrelatie eenrichtingsverkeer en neem jij geen verantwoordelijkheid. Dit is zeker niet bevorderlijk voor het voortbestaan van de wederzijdse liefde en dat lijkt me een vanzelfsprekendheid.

Als laatste is er nog een derde uitleg van overgeven en dat is natuurlijk ‘braken’. In deze context bedoel ik niet het letterlijke braken in de zin van je maaginhoud uitspugen, maar bedoel ik het, zeg maar, mentale braken. Kun je je gedachten, worstelingen en problemen bij de ander kwijt? Durf je dat te doen en is de ander tegelijkertijd in staat om hiermee om te gaan. Kortom kunnen jullie lief en leed met elkaar delen?

Tot zover even de gedachten over de betekenissen en uitweidingen van het woord overgave. Als ik dit teruglees bedenk ik me dat er nog veel meer gedachten bij me opkomen waarmee ik dit nog zou kunnen uitbreiden. Het gaat er mij in deze tekst niet om volledig te zijn, maar vooral om het denkproces te stimuleren… Hoe zit het bij mij?

Als ik de liefde en verliefdheid écht beschouw vanuit overgave, dan gaat het vooral over het hebben van een gevoel of beter over het voelen van emoties.

Uit eigen ervaring kan ik stellen dat overgave aan de liefde eerst en vooral blijdschap oplevert! Als je op iemand verliefd bent, voel je je blij en gelukkig. Telkens wanneer je diegene ziet of samen dingen doet maakt dat je blij. Dat geldt voor de liefde voor je lief en evenzo voor de liefde die je hebt voor je kinderen en familie en vrienden.

Een andere emotie die overgave aan de liefde met zich meebrengt is angst. Of zoals Hannah Cuppen het in haar boek ‘Liefdesbang’ beschrijft gaat de liefde over bindingsangst en verlatingsangst. Als jij verliefd wordt en helemaal voor iemand wilt gaan of als iemand helemaal voor jou wil gaan, wat gebeurd er dan? Ga jij de verbinding aan? Of terwijl, geef jij je over aan de ander? Waar ben je bang voor? Intimiteit, afwijzing, zichtbaar worden in al je kwetsbaarheid, wat blijft er nog van me over of wellicht wat anders? En als je dan in de liefde verbonden bent met die ander, dan is daar die andere angst: bang om verlaten te kunnen worden door je lief. Waarom gaat hij of zij bij me weg? Wat heb ik gedaan of juist niet gedaan waardoor onze verbinding eindigt? Wat blijft er nu over van mij? Wat moet ik nu?

In dit laatste geval komt er nog een andere emotie om de hoek; bedroefd. Bedroefd omdat de relatie blijkbaar eindig is. Dat het tussen jullie niet is verlopen zoals jij dat had verwacht. Maar is jouw verwachting ook wat de ander verwachtte? Hebben jullie elkaars verwachtingen van deze relatie met elkaar gedeeld?

Als laatste emotie is er natuurlijk ook nog boosheid. Boos, omdat de ander de relatie beëindigt en jou verlaat. Misschien omdat het niet meer werkt tussen jullie of omdat er een ander in het spel is? Is dit nu de dank voor alles wat jij heb gegeven, dat je nu verlaten wordt? Een eerste gedachte is dan al snel, dat het vooral aan die ander ligt dat het eindigt. Het is allemaal de schuld van de ander… De vraag die dat bij mij altijd opbrengt is; wat is eigenlijk jouw aandeel in deze relatie geweest en heb je daar de verantwoordelijkheid voor genomen?

Kortom, emoties zullen er altijd zijn als het over de liefde gaat. De vraag is alleen of je beseft dat ze er zijn en wat je er aan hebt. Ik beschouw emoties als informatiebron vanuit je lijf, ze hebben je iets te vertellen. Emoties worden echter pas informatie voor jou als je er ook werkelijk naar luistert. Waar komen ze vandaan en waardoor ontstaan ze bij mij? Om antwoord te vinden op deze vragen zal je op onderzoek uit moeten gaan. Om meer precies te zijn, onderzoek naar jezelf.

Ik wil dit verhaal graag eindigen met een, voor mij waar, citaat van Carl Gustav Jung:

“De liefde is zo’n moeilijke overgave, dat maar heel weinig mensen zich erop kunnen beroepen haar te hebben vervuld. Maar juist omdat de liefde die de meeste overgave en trouw vraagt ook de mooiste liefde is, moet men nooit naar iets zoeken wat de liefde gemakkelijk maakt. Wie voor de zware last van de liefde terugdeinst, is een slechte ridder voor zijn jonkvrouw. Het is met de liefde als met God. Slechts de dapperste dienaren geven zich eraan over.”